Posts

Showing posts from January, 2021

चुली: सरुभक्त

Image
 यो किताब मैले किन पढ्न चाहें मलाई अहिले सम्झना छैन । नेपाल पुग्दा किन्न मन लागेका किताबको सूचीमा यो पनि थियो ।  "दुर्भाग्यवश हामीकहां हिमालहरु छन् तर हिमालसम्बन्धी, हिमाल आरोहणसम्बन्धी साहित्य त्यति छैनन् । सायद म यहि आश्चर्यजनक अभाव परिपुर्तिको चाहनीले धेरै प्रेरित भएको छु ।" - सरुभक्त   ७० पानाको यो किताबमा सगरमाथा आरोहणको कथा छ । कथा कम्जोर छ । तर सगरमाथा आरोहण सम्बन्धी जानकारी पढ्दा लाग्छ लेखक एक पटक सगरमाथा आरोहण गरेरै लघु उपन्यास लेखेका हुन् । पढ्दा बारम्बार हेमिङवेको लघु उपन्यास The Old Man and The Sea सम्झना आइ रह्यो । खासमा त्यसमा पनि माछामार्ने सम्बन्धी धेरै प्राविधिक कुरा पनि छन् । हेमिङवे आफै पनि माछा मार्न निस्किइ रहन्थे । तर त्यसमा कथा पनि थियो । कथामा घोलेर बांकि कुरा आएको थियो । चुलीमा परिवेशमा जबरजस्ती कथा घुसाइएको भान हुन्छ ।  "ऊ आफैलाई आफैंबाट सम्हाल्छ, अनि चिसो जुनेली आलोकमा हिमाली वातावरण हेर्छ । उत्तर तर्फ तिब्बती पठार र दक्षिणतर्फ ल्होत्से, मकालु, नुप्से, कञ्चनजंघा, आदिका मनमोहक छटा । चोमोलोङ्मा अर्थात पृथ्वीको देवी आमा भनिने प्रकृतिको पवित्र ...

प्रश्नहरूको कारखानाः सरिता तिवारी

Image
 खोक्रिइरहेको गरिबको पेट भरिइरहेको साहुको ढिकुटी चुलिइरहेको रिनको सगरमाथा त्यसैको पहिरोले च्यापिएर बिस्तारै मरिरहेको निर्धो मानिस र उसको मुखबाट निस्किरहेको लाचार फिँज मेरो गाउँका अघोषित शान्तिका अरु दृष्टान्त थिए  ‘प्रश्नहरुको कारखाना’ नाम नै मन परेको थियो । पढ्न मन लागेका किताबहरुको सूचिमा लामै समय देखि थियो । यसपटक ‘कारखाना’ धनीसँगै भएको भेटमा किताब पनि हात परेपछि यो नपढि नहुने भयो ।  सरिता तिवारीलाई कवि भन्दा पनि बढि स्तम्भकारको रुपमा चिनेको थिएँ । सामाजिक सञ्जालको उनको उपस्थितिले पनि उनीप्रतिको एक धारणा बनेको थियो । यसपाली जुरेको भेटमा उनको व्यक्तित्वको थप पाटाको बारेमा पनि जानकारी भयो । एउटा हातमा राहदानी र अर्को हातमा प्रवेशाज्ञा लिएर उडिरहेको छु आकाशमार्गमा र सोच्दै छु के थियो मेरो जीवनको खोज ? के थियो मेरो विचार ? के थिएँ म ? अब एउटै सत्य भेटाएको छु विचारहरुको भीडमा सबभन्दा निर्मम विचार हो पेट प्रिय सुप्रिमो ! प्रिय कमरेड, के सोचिरहेका छौ तिमी के सकियो युद्धको मौसम ? म त अझै लडिरहेको छु जीवनको कठोर सुरुङ युद्धमा अझै त मैले बिसाइसकेको छैन हतियार म कविताको उस्तो गम्...

खोलाको गीत: उपेन्द्र सुब्बा

Image
उपेन्द्र सुब्बा खासमा कबड्डी कबड्डीको खिर ख्वाउने झांक्री, लाटो पहाडको लेखक हुंदै खोलाको गीतका कविको रुपमा मैले चिनेको हो ।उनको विश्वास, साँल्दीज्यु ! एक ट्वाक चढाऊँ कि ..., भेडेटारको पिकनिक, किस्नेले विहे गरेछ, आदि कविता वाचन सुनेदेखि खोलाकोगीत पढ्ने तलतल लागेको हो ।  यसपालीको नेपाल घुमाइमा यो किताब पनि नकिनी नहुने सूचीमा पर्Þयो । एक त कविता भएकोले र अर्को उपेन्द्र सुब्बाको कविता भएको ले । पढेका किताबमा विधागत र श्रष्टागत विविधता ल्याउने प्रयासको कारण पनि यो पढियो ।   युट्युबमा भएका बाहेक पनि राम्रा कविता संग्रहमा छन् । एकबसाइमा पढि भ्याइने (मैले ३ हप्ता लाएं) यो कविता संग्रह पढ्ने नै सुझाब दिन्छु । कारण यसमा कविता मात्रै छैन फरक संस्कृतिको कुरापनि छ । मुन्धुमका कथाहरु पनि व्याख्याको रुपमा समावेश छ । त्यो पढ्दै गर्दा सुब्बाको पहिचान प्रेम मज्जाले बुझिन्छ । खासमा मेची(काली यात्रामा यो किताब धरानमा किनेर भेडेटार उक्लेर मनोजजीलाई यसका कविता पढ्न लाउने मन थियो । त्यसो हुन धेरै कारणले सकेन ।  “के किन्यो होला यो ? खाली पैसाको खैंकार !“ बुबाले खोलाको गित हातमा लिएर भन्नु भएको थ...