Jaiseri Writes

‘मान्ठा डराएको जुग’ पढेदेखि नै मोहन मैनालीको लेखन मन पर्न थाल्यो । सरल लेखन शैलीसँगसँगै लेखनको विषय वस्तुले मैनाली झनै प्रीय बने । ‘मान्ठा डराएको जुग’मा ती कुराहरु समेटिएका थिए जो धेरै मान्छेले थाहा नै पाएका छैनन् । सरकारी सञ्चार माध्यम र सरकार नियन्त्रित खबरहरुमात्रै पाएकाहरुका लागी पुस्तकले राज्यतर्फबाट भएका अन्यायका प्रतिनिधि घटनाहरु पस्केको छ । इतिहास भइसकेको युगको ढाकछोप गरिएका धेरै मह्त्वपूर्ण अंश हरु बाहिर ल्याएर पिडितलाई न्याय दिलाउन सफल प्रयासको कथा पढ्दा सुरुमा सरकार प्रति आक्रोश र पछि गएर लेखकप्रतिको कृतज्ञता भाव हावी हुन्छ । हत्केलामा ज्यान राखेर संकलित नियात्राहरुको संगालो नेपाली साहित्यको पढ्नै पर्ने गैह्र–आख्यानात्मक पुस्तक मध्येको एक हो । ‘मान्ठा डराएको जुग’को प्रभाव यति सम्म प¥या कि त्यसपछिका दिनहरुमा युट्युबमा लेखकका अन्तर्वाता र ‘मान्ठा डराएको जुग’सँग सम्बन्धित मैनालीका वृत्तचित्रहरु पाएसम्म हेरी भ्याएँ । उपल्लो थलो पनि त्यसै प्रभावका कारण पढ्न मन लाग्यो । फेरी ‘उपल्लो थलो’को बारेमा जतिलाई सोध्यो उतिले नै राम्रो प्रतिकृया दिएकोले पनि यो पुस्तक पढ्ने इक्षा बलियो बन...

“नौला मान्ठा (मान्छे) आउँदा डर मान्दाछौँ, हजुर ! मान्ठादेखि मान्ठा डराउन्या जुग (युग) आयो ।” नेपालबाट महिना दिन अघि मगाएका छ वटा किताब मध्ये पत्रकार मोहन मैनालीको ‘मान्ठा डराएको जुग’ पनि एक थियो । यो पुस्तक लू र ऐना पढिसकेपछि सुरु गरेँ । पुस्तकको आकार र चर्चाका आधारमा मैले एउटा सूची तयार पारेको थिएँ । त्यसै अनुरुप यो तेश्रो पुस्तक बनेको थियो । धेरै अघि केहि यस्तै स्वादको गोविन्द वर्तमानको ‘सोह्र साँझहरु’ पढ्ने मौका मिलेको थियो । ‘सोह्र साँझहरु’ का एकदमै थोरै कुरा मात्रै याद छन् । वर्तमान धनगढीमा पनि पुगेकाले धनगढीका सन्दर्भमा लेखेका केहि छिटपुट यादहरु अझै बाँकि छन् । त्यसबाहेक उतिसारो केहि याद छैन । यो पुस्तक सरकार र माओवादी वीच ०५८ साल साउनमा भएको युद्धविराम पश्चात चुलिएको माओवादी र सरकारी आक्रमण पत्याक्रमणमा पिल्सिएका निर्दोस जनताहरुको दुःखको दस्ताबेज हो । सङ्खुवासभा, धादिङ्ग र कर्णाली वारपारका जिल्लाहरुमा गएर संकटकालका बेला निर्दोषहरुमाथि माओवादी र सरकार पक्षबाट भएका अन्याय र अत्याचारका घटनाहरुको विवरण पुस्तकमा बडो मार्मिक ढङ्गले समावेश गरिएको छ । जति निर्धो त्यति पिडित हुन...