किरातको इतिहास र संस्कृतिः इमानसिं चेमजोङ्ग
सन् २०१७ मा पढेको पहिलो पुस्तकमा उपेन्द्र सुब्बाको ‘लाटो पहाड’ पर्न गयो । ‘लाटो पहाड’ले बाठो तरिकाले जातीय मुद्दा पनि उठाएको बुझ्दा किरातीहरुका बारेमा बढि जान्ने इक्षा लाग्ये । सामान्यतः अहिले सबै भन्दा बढि शोषित र पिडित भनेर मधेसीहरुले आवाज उठाइ रहेका बेलामा आक्कल झुक्कल सुनिने जनजातीका आवाजहरुले त्यति प्राथमिकता पाउँदैनन् । मधेसीले आफ्ना नाममा प्रदेशै पाइसकेको अवस्थामा पनि किरातीहरु÷जनजातीहरु अझै पनि सिमान्तकृत भएको र उनीहरुमाथि भएको सांस्कृतिक आक्रमण, जबरजस्ती लादिएको ‘बाहुन कुरा’ (मलाई त्यति चित्त नबुझेको भएपनि पुस्तकको शब्द सापटि लिएँ)का कारण शिक्षा लगायतका सम्पूर्ण क्षेत्रमा पछाडि परेको विषयमा लेखिएका कथाहरुले एकछिन सोच्न बाध्य बनायो । यी कथाहरु पढ्दै गर्दा कताकता आफूमाथि त्यो अन्याय गरेको भनेर चोर आउँला सोझिएको पाएपछि मन अलि अस्थिर भयो । कथाको परिवेशकाबारेमा गहिरिएर बुझ्न मन लाग्यो । सो क्रममा उपेन्द्र सुब्बाका पाए जतिका अन्तर्वार्ता सुन्ने देखि लिएका कितावमाथि चलाइएका छलफलहरु सबै सुनेँ । त्यसै क्रममा संयोगले इमानसिंह चेमजोङले लेखेको किरातको संस्कृति तथा इतिहास (History ...